ระบบภูมิคุ้มกัน

ระบบภูมิคุ้มกัน (immune system) เป็นระบบที่ซับซ้อนและมีความสำคัญต่อ ร่างกายมนุษย์ โดยมีหน้าที่ในการปกป้องร่างกายจากสิ่งแปลกปลอม เช่น เชื้อโรค สารพิษ และเซลล์ที่ผิดปกติ ช่วยให้ร่างกายแข็งแรงและสามารถต่อสู้กับการติดเชื้อได้

ระบบภูมิคุ้มกัน

ระบบภูมิคุ้มกัน แบ่งออกเป็นสองส่วนหลัก คือ

ภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะ (innate immune system) เป็นระบบ การสร้างภูมิคุ้มกัน ที่ทำงานโดยอัตโนมัติทันทีเมื่อร่างกายสัมผัสกับสิ่งแปลกปลอม ระบบนี้ประกอบด้วยเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดต่างๆ เช่น เซลล์เม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิล (neutrophils) เซลล์เม็ดเลือดขาวลิมโฟไซต์ (lymphocytes) และเซลล์เม็ดเลือดขาวแมคโครฟาจ (macrophages)

ภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะ (adaptive immune system) เป็นระบบภูมิคุ้มกันที่ทำงานโดยการเรียนรู้และจดจำสิ่งแปลกปลอม ระบบนี้ประกอบด้วยเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซต์ ซึ่งจะแบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก คือ

  • ลิมโฟไซต์บี (B lymphocytes) มีหน้าที่สร้าง แอนติบอดี หรือ antibodies ซึ่งเป็นโปรตีนที่จับกับสิ่งแปลกปลอม
  • ลิมโฟไซต์ที (T lymphocytes) มีหน้าที่ทำลายเซลล์ที่ติดเชื้อหรือเซลล์ที่ผิดปกติ
ระบบภูมิคุ้มกัน

ภูมิคุ้มกัน ทำงานร่วมกันอย่างประสานกลมกลืนเพื่อปกป้องร่างกายจากสิ่งแปลกปลอม ดังนี้

ระบบภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะ จะทำงานทันทีเมื่อร่างกายสัมผัสกับสิ่งแปลกปลอม โดยเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดต่างๆ จะทำลายสิ่งแปลกปลอมหรือทำให้สิ่งแปลกปลอมไม่สามารถทำอันตรายต่อร่างกายได้

ระบบภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะ จะทำงานหลังจากระบบภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะทำงานไปแล้ว หากสิ่งแปลกปลอมสามารถหลบเลี่ยงระบบภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะได้ ระบบภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะจะเรียนรู้และจดจำสิ่งแปลกปลอมนั้น จากนั้นจะสร้างแอนติบอดีหรือลิมโฟไซต์ทีเพื่อทำลายสิ่งแปลกปลอมในครั้งต่อไป

ระบบภูมิคุ้มกันมีความสำคัญต่อร่างกายอย่างยิ่ง หากระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติอาจทำให้เกิดโรคต่างๆ เช่น โรคภูมิแพ้ โรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรคมะเร็ง เป็นต้น

ภูมิคุ้มกันคือ

ภูมิคุ้มกัน

เมื่อร่างกายได้รับ สิ่งแปลกปลอม เซลล์เม็ดเลือดขาวนิวโทรฟิลจะเคลื่อนที่ไปยังบริเวณที่ติดเชื้อและทำลายเชื้อโรคด้วยวิธีการต่างๆ เช่น กลืนกินเชื้อโรค (phagocytosis) ปล่อยสารพิษ (cytotoxins) และผลิตสารกระตุ้นการอักเสบ (inflammatory mediators) ซึ่งเรียกว่า เซลล์เม็ดเลือดขาวกลุ่มฟาโกไซต์

เมื่อร่างกายได้รับวัคซีน วัคซีนจะกระตุ้นให้ร่างกายสร้าง ภูมิต้านทาน ต่อเชื้อโรคที่วัคซีนนั้นบรรจุอยู่ จากนั้นแอนติบอดีเหล่านี้จะจับกับเชื้อโรคและทำให้เชื้อโรคไม่สามารถทำอันตรายต่อร่างกายได้

เมื่อร่างกายเกิดการติดเชื้อซ้ำ ลิมโฟไซต์ทีจะจำเชื้อโรคนั้นได้แล้วจึงสามารถทำลายเชื้อโรคได้อย่างรวดเร็ว

ระบบภูมิคุ้มกันเป็นระบบที่ซับซ้อนและมีความสำคัญต่อร่างกาย หากเราดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ระบบภูมิคุ้มกันก็จะทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและช่วยปกป้องร่างกายจากโรคภัยไข้เจ็บ

เรื่องราวเกี่ยวกับ ระบบสืบพันธุ์
ข้อมูลเพิ่มเติม : https://www.scimath.org/article-biology/item/11611-2020-06-05-09-38-52